شاخص UTQG در لاستیک چیست؟
شاخص UTQG (مخفف Uniform Tire Quality Grading) یک استاندارد آمریکایی برای مقایسهی کیفیت و کارایی تایرها است که از سال ۱۹۷۸ توسط وزارت راه و ترابری آمریکا تعریف شده است. این شاخص شامل سه مؤلفهی اصلی است: ضریب سایش لاستیک (Treadwear)، ضریب چسبندگی (Traction) و مقاومت حرارتی (Temperature). به عبارت سادهتر، عدد و حروفی که بر دیوارهی تایر حک میشوند، نشانههای مورد انتظار از طول عمر آج، توانایی توقف در سطوح خیس و مقاومت در برابر گرما را نشان میدهند. هرچند این رتبهبندی تنها یک تخمین نسبی است و عوامل مختلفی میتوانند در نتیجه نهایی اثر بگذارند، اما UTQG به راننده اطلاعات اولیه درباره دوام، عملکرد و ایمنی لاستیک ارائه میدهد و در انتخاب لاستیک مناسب نقش راهنما دارد.
اجزای شاخص UTQG
ضریب سایش (Treadwear)
ضریب سایش، عددی نسبی است که نشاندهنده دوام آج لاستیک در مقابل ساییدگی است. هرچه این عدد بالاتر باشد، دوام لاستیک بیشتر تخمین زده میشود (برای مثال، یک لاستیک با ضریب سایش ۴۰۰ دو برابر لاستیکی با ضریب سایش ۲۰۰ دوام خواهد داشت). برای مقایسهی این اعداد، یک تایر کنترل مرجع با ضریب ۱۰۰ در نظر گرفته میشود و دوام سایر لاستیکها بر مبنای آن اندازهگیری میگردد.
جدول بالا ردهبندی کلی ضریب سایش انواع لاستیک را نشان میدهد. به عنوان مثال، فقط درصد کمی از لاستیکها ضریب سایش بالای ۷۰۰ دارند، در حالی که بخش عمدهای در محدوده ۲۰۰–۴۰۰ قرار میگیرند. نکته مهم: تولیدکنندگان لاستیک به صورت معمول در شش نقطه از شانهی لاستیک علائم مثلثی (یا مخفف TWI) حک میکنند که نشانگر وضعیت آج و زمان تعویض لاستیک است. هرگاه آج لاستیک به این نشانه برسد، عملاً حداقل آج مجاز تمام شده و باید لاستیک تعویض شود.
ضریب چسبندگی (Traction)
ضریب چسبندگی معیاری است از توانایی لاستیک در توقف خودرو روی جادههای خیس. این شاخص با یکی از حروف AA (بالاترین)، A، B یا C نمایش داده میشود؛ به طوری که رتبه AA بیشترین چسبندگی و C کمترین چسبندگی را دارد. در آزمایش استاندارد، لاستیک روی سطح آسفالت مرطوب زیر فشار و سرعت مشخص تست میشود تا شتاب ترمزگیری آن اندازهگیری شود. بهطور خلاصه، لاستیکی با رتبه چسبندگی AA در شرایط خیس باید مسافت توقف کمتری نسبت به لاستیکی با رتبه C داشته باشد. البته این اعداد مربوط به شرایط کنترلشدهی آزمایش هستند و وضعیت واقعی مانند وضعیت آسفالت، عمق شیار آج و عادات رانندگی نیز تاثیر دارند.